Fasola, która ma znaczenie. Citizen Science i ochrona różnorodności upraw.

W 2025 roku dołączyłam do europejskiego projektu badawczego Increase (Innovative Cooperation for Resilient And Sustainable regions) realizowanego w ramach programu Horyzont Europa. Głównym celem inicjatywy jest zwiększanie bioróżnorodności upraw rolniczych w Europie, m.in. przez zachowanie lokalnych odmian fasoli, grochu, soczewicy i łubinu. Projekt łączy badania, ochronę zasobów genetycznych oraz praktyczne działania obywatelskie .

Ciekawostki o INCReASE:

1. INCREASE to projekt innowacyjny w skali agrobioróżnorodności - łączy genetykę, technologię i AI z praktyką obywatelską. 

2. Obecnie trwa 5. runda Citizen Science Experiment - wiosną 2025 zarejestrowano ponad 5 000 osób.

3. Uczestnicy mogą wymieniać nasiona przez aplikację, korzystając ze standardowego porozumienia SMTA i wytycznych Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).

4. Projekt wyznaje zasady „open science, open innovation, open to the world” - wszystkie dane i narzędzia są ogólnodostępne na stronie pulsesincrease.eu.

5. Obok fasoli, udział w projekcie mają groch, soczewica i łubin - stanowiące ważne źródło białka roślinnego w ekologicznym rolnictwie.

   
   

Mój eksperyment: fasola w połączeniu z naturą

Jako podekscytowany naukowiec - obywatel zdecydowałam się na udział w eksperymencie, uprawiając sześć odmian fasoli zwykłej (Phaseolus vulgaris L.) na jednym poletku, w pełnym słońcu i towarzystwie pomidorów. Otrzymałam sześć różnych odmian fasoli zwykłej (Phaseolus vulgaris L.), które uprawiam w warunkach gruntowych. Wśród otrzymanych nasion znalazły się odmiany z różnych części świata - m.in. z Albanii, Hondurasu, Iranu, a także stara odmiana kontrolna - Meceearly, udostępniona przez włoskiego dostawcę nasion. Z sześciu zestawionych odmian: dwie to odmiany karłowe typu bush, a cztery to odmiany tyczkowe (pnące), które wymagają podpór.

Co obserwuję?

Prowadzę dokładne notatki w aplikacji INCREASE CSA, rejestrując m.in.:

• kiełkowanie, wysokość i kwitnienie,

• plonowanie i liczbę nasion,

• dojrzewanie strąków, pokrój rośliny itp.

• odporność na czynniki atmosferyczne,

• wzór okrywy nasiennej,

• zbiory,

• po zbiorze strąki i nasiona,

• interakcje z pomidorami.

  
  

  Wszystkie dane są gromadzone w europejskiej bazie projektu - celem jest utworzenie mapy adaptacji i różnorodności oraz promowanie upraw tradycyjnych odmian.

Projekt w liczbach i szczegółach

• Finansowanie: ok. 7 mln € w ramach programu Horyzont 2020.

• Czas realizacji: 2020-2026.

• Partnerzy: 25 instytucji z 13 państw, koordynowany przez Università Politecnica delle Marche we Włoszech.

• Gatunki: fasola, groch, soczewica, łubin. 

• Metody: genotypowanie, fenotypowanie, AI, „Intelligent Collections”, CSE - eksperyment nauki obywatelskiej.

  
  

Co dalej?

Planuję regularnie relacjonować postępy w uprawie, gotować potrawy z moimi fasolami (i pomidorami!) oraz dzielić się tym w Startplant. To doświadczenie doskonale wpisuje się w moje podejście: świadoma uprawa, projektowanie zgodne z naturą i budowanie wiedzy o lokalnych ale też sąsiednich odmianach.

📎 Więcej o samym projekcie i eksperymencie sprawdzisz na stronie INCREASE

• Informacje o CSE i 5. rundzie.

• Ogólne założenia, zasady i wartości projektu: mission “Increasing Agricultural Biodiversity in Europe”

  www.pulsesincrease.eu/about